Inteligencja a mądrość

Test IQ

Dla wielu osób pojęcia mądrości i inteligencji są tożsame i nazbyt często są błędnie ze sobą mylone. Media niestety często stosują te pojęcia zamiennie i przez to propagują błędne informacje w społeczeństwie. Wyłapanie granicy pomiędzy życiową mądrością a inteligencją może być problematyczne, ponieważ obie te cechy związane są z mentalnymi zdolnościami człowieka. Osoba mająca wysoki iloraz inteligencji nie musi być zarazem mądra i na odwrót. Różnica zatem jest zasadnicza.

Inteligencja jest wrodzoną zdolnością potrzebną do zrozumienia otaczającego świata dzięki logicznemu myśleniu. Dzięki inteligencji człowiek dostrzega i łączy ze sobą fakty, czynniki i mechanizmy, by w ten sposób dostrzegać różne wzorce i być w stanie znaleźć rozwiązania trudnych problemów. Wysoki iloraz inteligencji pozwala szybko i łatwo zdobywać nową wiedzę i umiejętności. Inteligencja związana jest z rzeczywistością materialną, czasem i przestrzenią. Według prof. H. Gardnera człowiek posiada inteligencję wieloraką, która dzieli się na kilka typów. Do podstawowych ośmiu rodzajów inteligencji należy inteligencja matematyczna, ruchowa, językowa, muzyczna, przestrzenna, interpersonalna, intrapersonalna i przyrodnicza. Zazwyczaj u ludzi dominuje kilka określonych typów inteligencji. Za przykład może posłużyć osoba posiadająca wysokie kompetencje w prawie wszystkich typach inteligencji, lecz nie posiadająca zdolności ruchowej i przyrodniczej. Osoba taka doskonale poradzi sobie w życiu i zbuduje dobre kontakty międzyludzkie, lecz gdyby znalazła się w zupełnie obcej nie znanej sobie przestrzeni np. Puszczy Amazońskiej nie potrafiłaby przetrwać, ponieważ nie będzie wystarczająco sprawna fizycznie i ruchowo oraz nie zrozumie świata przyrody. Test na inteligencję nie obejmuje kryteriów pozwalających zmierzyć rodzaj inteligencji wielorakiej. Analizy dotyczącej posiadanej inteligencji można dokonać samodzielnie poprzez obserwację w różnych sytuacjach życiowych lub wykonanie znacznie dokładniejszych testów.

Mądrość opiera się na życiowym doświadczeniu, które wymaga praktycznego weryfikowania w różnych sytuacjach. Mądrość nie jest związana ze światem materialnym, lecz wymaga wysokiego poziomu abstrakcji. Nie odwołuje się tylko do teraźniejszości i zrozumienia sytuacji w której aktualnie człowiek się znajduje, lecz pomaga rozumieć całościowo rzeczywistość uwzględniając zarówno przeszłość jak i sięgając daleko w przyszłość. Według definicji mądrość związana jest ze skutecznym wykorzystywaniem wiedzy w praktyce. Mądrzy ludzie wykorzystują swoją inteligencję i wiedzę po to, by zrozumieć sens życia oraz odróżniać dobro od zła. Inteligencja służy temu, by dzięki niej zrozumieć świat i zachodzące w nim prawa i zjawiska. Dzięki mądrości natomiast człowiek może zrozumieć samego siebie i innych ludzi. Osoba mądra nie musi posiadać dużej wiedzy, gdyż jej mądrość może wynikać z licznych doświadczeń życiowych. Człowiek staje się mądry wówczas, gdy w oparciu o dobre więzi i wartości kształtuje swoje życie. Na mądrość niestety nie ma wpływu wysoki iloraz inteligencji.

Inteligencja i mądrość są to cechy, które się wzajemnie uzupełniają. Psychologiczny test na IQ może zmierzyć poziom inteligencji, jednak nie mówi nic o tym jak inteligencja jest wykorzystywana na co dzień. Jak mówi popularny żart inteligentny człowiek znajdzie rozwiązanie w sytuacji, w której mądry nigdy się nie znajdzie. Osoba wyłącznie inteligentna będzie podejmować decyzje w oparciu o swoje egoistyczne pobudki, zaś osoba mądra będzie podejmowała mądre i dobre decyzje nawet jeśli na pierwszy rzut oka będą oznaczały porażkę. Inteligencja ułatwi proces zdobywania wiedzy i rozwiązywania problemów, natomiast mądrość sprawi, że człowiek będzie podążał we właściwym kierunku. Niestety mądrości nie jest w stanie zmierzyć żaden test IQ.

Czy dziedziczymy IQ?